Mấy suy nghĩ về bài phát biểu của nhà báo Đinh Đức Hoàng trong lễ khai giảng của đại học Fulbright.

Ảnh: Một cô gái đang đọc sách Nền kinh tế tri thức của nhà văn Tôn Phi.

Một trường đại học, bài diễn văn, phải thấm đẫm tinh thần dân tộc.

Fulbright, đại học Mỹ tại Việt Nam. Mùa khai giảng vừa rồi, Fulbright mời nhà báo Đinh Đức Hoàng đến đọc bài diễn văn khai mạc.

Chúng tôi đã đọc xong bài nói chuyện của anh Đinh Đức Hoàng và biết được tại sao mọi nhân vật được Mỹ nuôi đều quay ra phản Mỹ.

Trường Fulbright có thế mạnh trong quản trị, họ học hỏi kinh doanh từ châu Âu. Trường đó không có thế mạnh về văn chương như đại học Văn Khoa Sài Gòn.

Tại Việt Nam, vật giá leo thang là do đi theo guồng quay của nước Mỹ trong khi không có tích lũy tư bản như nước Mỹ. Trong một thời gian dài, chúng ta không có được một hướng đạo sư. “Un seul troup et n’a pas de berger.” (Nietzche).

Hành trang của một người trí thức thời nay, ngoài cộng trừ nhân chia nâng lũy thừa của người Tây Âu ra, còn cần phải am tường kinh điển dân tộc, nếu bạn muốn hướng dẫn quần chúng.

Bài nói chuyện của tác giả Đinh Đức Hoàng cố nắm bắt một danh từ đó nước Đức sản sinh ra. Người ta nói “Dịch nghĩa là diệt.” Bệnh của Tây Âu là đẻ ra khái niệm rồi không kiểm soát nổi khái niệm, như các chủ nghĩa xuất phát từ Tây Âu đã từng. Bởi vậy Chúa Giê-su không nói lời gì mà không dùng ví dụ (thí dụ). Chẳng hạn, để nói về tốt và xấu ngài sẽ dùng hình ảnh lúa mì và cỏ lùm để cho người nghe hiểu được mức độ phức tạp của sự việc.


Tác giả Đinh Đức Hoàng dường như đã đúng khi cho rằng trí thức không đóng băng. Nghĩa là thầy và trò nên cùng nhau tìm ra chân lý.


Đinh Đức Hoàng có ý nhưng không triển khai được. Nội dung bài nói chuyện sẽ hay hơn nếu được chỉnh sửa bởi các triết gia, nhà văn chuyên nghiệp. Cuộc sống thời nay ồn ào vội vã, diễn văn phát biểu cũng soạn theo lối mì ăn liền nên ít gây ra được tiếng vang trong địa phương.


Thông thường, bài diễn văn khai giảng là khuôn mặt của nhà trường. Bởi vậy nó phải được chuẩn bị trong thời gian đủ dài. Trong năm học tới đây (2023-2024), hy vọng trường Fulbright sẽ thuê được một tay văn hào để viết diễn văn khai mạc.

Xưa, thầy Khổng mở lớp dạy học trò, với tinh thần “hối nhân bất nguyện” (dạy bảo người không ngừng). Thầy Khổng cũng đã trình bày một chân lý mở cho con người trên quãng đường đời đi tìm chân lý. Bàn tay của thầy Khổng là bàn tay vận dụng có sáng tạo, tự do trong khuôn khổ, một bàn tay thánh triết.

Nhà văn Tôn Phi (triết gia Lê Minh Tôn)

Viết tại quận 7, Sài Gòn, ngày 25 tháng 09 năm 2022.

Góp ý tác giả:
Tonphi2021@hotmail.com.

Trợ lý: doanh@dslextreme.com.

Phone, Viber, Zalo: +84344331741.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s